HABER7 - ÖZEL
İsrail'in Gazze Şeridi'ne uyguladığı soykırım nedeniyle Avrupa Birliği'ne (AB) yönelik "AB - İsrail Ortaklık Anlaşması'nın iptali için baskılar artıyor.
2000'de yürürlüğe giren bu anlaşma, İsrail'e Avrupa pazarında tarım, sanayi ürünleri ve ilaçlarda gümrük tarifelerinin kaldırılmasıyla devasa imtiyazlar sunuyor.
Anlaşmanın tartışmaya açılmasının ana nedeni ise metnin 2. maddesi.
İlgili madde, ortaklığın insan hakları ve demokratik ilkelere saygı temelinde yürütüleceğini kesin bir dille hükme bağlıyor.
İnsan hakları ihlalleri durumunda bu maddeye dayanılarak anlaşmanın askıya alınması hukuken mümkün.
Haber7, Avrupa Parlamentosu'nun (AP) İrlandalı Üyesi Barry Andrews (Renew Europe) ile görüştü.
İTALYA VE ALMANYA'DAN VETO
Andrews, AB - İsrail Ortaklık Anlaşması'nın iptali için "gerekli çoğunluğun sağlanamadığını" belirtti:
"Bu konuyla ilgili Avrupa'da birçok toplantı yapıldı. Yapılmaya da devam ediyor. Ancak görünen o ki, Avrupa Birliği Konseyi'nde bu noktada gerekli olan çoğunluk bir türlü sağlanamıyor. Bunun başlıca nedeni, İtalya ve Almanya'nın uyguladığı vetolar."
Anlaşmanın rafa kaldırılması 2023'ten beri tartışılırken 3 yılda somut bir sonuca ulaşılamaması, Avrupa Birliği'nin parçalı yapısına atfediliyor. Ortak bir karar almayı geciktiren düzenlemeler ve aşılamayan bürokratik duvarlar, Brüksel'in vaatlerini yerine getirememesine yol açıyor ve kıtanın uluslararası kamuoyundaki itibarını zedeliyor.
NİTELİKLİ ÇOĞUNLUK NASIL SAĞLANIYOR?
Nitelikli çoğunluğun sağlanmasında, Avrupa Birliği'nin 27 üye ülkesinden 15'inin olumlu yönde oy vermesi gerekiyor. Ayrıca, olumlu yönde oy veren ülkelerin toplam nüfusunun 292,5 milyon olması şartı koşuluyor. Avrupa Birliği'nin nüfusu 450 milyon civarında.
"UFUK AVRUPA" PROGRAMINDA KARAR KOMİSYON'UN
Andrews ayrıca, İsrailli şirketlerin milyarlarca euroluk finansmana hibe yoluyla erişebildiği "Horizon Europe - Ufuk Avrupa" programının geleceğinde topu Avrupa Komisyonu'na attı: "Bu noktada bir karar alınacaksa bu Avrupa Komisyonu üzerinden yapılacak."
Avrupa Komisyonu ile İsrail arasındaki anlaşma, 2021'de imzalanıp yürürlüğe alınmıştı.
Andrews ayrıca, "Avrupa Birliği'nin İsrail ile ticareti kesmeye yönelik bir gündeminin olmadığını" teyit etti.
AB NE YAPABİLİR?
AB’nin elinde bulundurduğu ancak kullanmaktan kaçındığı hukuki araçlara dikkat çeken Barry Andrews, özellikle “Engelleme Mevzuatı” mekanizmasının devreye alınması gerektiğini vurguladı.
Söz konusu düzenlemenin, ABD’nin İsrail’i boykot eden şirketlere yönelik baskısına karşı Avrupalı firmaları korumayı amaçladığını belirten Andrews, finans teknolojisi şirketi Stripe’ın, ABD kaynaklı baskılar nedeniyle Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Francesca Albanese ile ilgili işlemleri engellemesini bu duruma örnek gösterdi.
Andrews ayrıca, İsrail’in sivil toplum kuruluşları ile UNRWA’ya yönelik kısıtlamalarının, AB’nin veri koruma ve mahremiyet standartlarıyla artık örtüşmediğini savunarak, “Veri Yeterliliği” statüsünün yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
NETANYAHU SORUSUNA TEK KELİMELİK YANIT
Haber7, Andrews'e "Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında çıkarmış olduğu tutuklama kararını uygulayıp uygulamayacağını" sordu.
Netanyahu'nun İrlanda topraklarına ayak basacağı bir senaryo için Andrews, "Evet" yanıtını verdi.
FİLİSTİNLİLER İDAM EDİLİYOR
İsrail Meclisi'nin 48 hayır oyuna karşı 62 evet oyuyla kabul ettiği, Filistinli esirlerin idamına olanak tanıyan hukuksuz yasa, soykırımcı devletin kayıtlara geçmiş sayısız insan hakları ihlalinden sadece biriydi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) eski Direktörü Kenneth Roth, yasanın açıkça ayrımcı olduğunu belirtiyor.
Roth'a göre düzenleme, Yahudi aşırılıkçıları kapsamazken yalnızca fiiliyatta Filistinlilerin eylemlerine uygulanıyor.
İsrail askeri mahkemelerinin işkenceyle alınmış itirafları kullandığını ve yüzde 96 gibi devasa bir mahkumiyet oranına sahip olduğunu hatırlatan Roth, idam kararının jüri oy birliği yerine çoğunluk kararıyla alınabilmesi ve infaz için en fazla 90 gün süre tanınması nedeniyle bu düzenlemeyi bir "intikam ve kontrol yasası" olarak nitelendiriyor.
Uluslararası Af Örgütü Araştırmacısı Budour Hassan ise, 7 Ekim 2023'ten bu yana 100'den fazla Filistinlinin İsrail gözaltındayken hayatını kaybettiğini, hapishanelerde işkence ve ölümlerin zaten yaşandığını, bu yasayla birlikte fiili yargısız infazların resmi "yargısal infazlara" dönüştürüldüğünü dile getiriyor.
Hassan'a göre AB'nin kınamaları yetersiz ve İsrail, maddi sonuçlarla karşılaşmadığı sürece geri adım atmayacak.
Mart 2026'da AB, bu yasanın iptal edilmesi için İsrail'e diplomatik baskı yapmaya çalışsa da çabalar sonuçsuz kaldı.
İrlanda dışında Belçika, Fransa, Slovenya, Danimarka, Hollanda, Finlandiya, İsveç, İsviçre, Portekiz, İspanya, Norveç, Litvanya, Estonya ve Lihtenştayn da aynı taahhütte bulunuyor.
KAYNAK : Haber7
