Çin Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, daha önce 24 Şubat'ta 20 Japon şirketine ihracat kontrolü getirilmesinin ardından Japonya'nın "yeni tip militarizm" yönünde "yeniden askerileşme" çabalarına hız verdiği belirtildi.

Bu gerekçeyle aralarında Ulusal Savunma Çalışmaları Enstitüsünün (NIDS) de bulunduğu 20 Japon kuruluşuna ihracat kontrolü uygulanacağı ifade edilen açıklamada, Çinli kişi ve kuruluşların söz konusu Japon kuruluşlarına askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünleri ihraç etmeleri, yabancı şirketlerin ve bireylerin de kaynağı Çin olan bu nitelikteki ürünleri bu şirketlere satmalarının yasaklandığı kaydedildi.

Açıklamada ayrıca, aralarında gemi yapım şirketi Mitsui E&S'nin de olduğu 20 Japon şirketinin de ürettikleri askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünlerin son kullanıcıları tespit edilemediği gerekçesiyle ihracat izleme listesine alınacağı belirtildi.

Çinli firmaların söz konusu şirketlere askeri ve sivil kullanıma sahip ürünleri satabilmek için özel risk değerlendirme raporu sunması ve karşı taraftan bu ürünlerin Japonya'nın askeri yapılanması için kullanılmayacağına dair taahhütname alması gerekecek.

Pekin yönetimi, daha önce 24 Şubat'ta aralarında Mitsubishi Heavy Industries şirketinin savunma sanayisi ve gemi yapım iştiraklerinin olduğu 20 Japon şirketini, Japonya'nın askeri yapılanmasına katkı sağladıkları gerekçesiyle ihracat kontrolü listesine, otomotiv şirketi Subaru'nun iştiraklerinin bulunduğu 20 Japon şirketini ise ürettikleri askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünlerin son kullanıcıları tespit edilemediği gerekçesiyle ihracat izleme listesine almıştı.

Çin ile Japonya arasındaki gerilim

Çin'in ihracat kontrolü kararları, Pekin ile Tokyo arasında, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan'a askeri müdahale ihtimalini gündeme getiren sözleriyle başlayan diplomatik gerilimin uzantısı olarak görülüyor.

Başbakan Takaiçi, 7 Kasım 2025'te Japon Parlamentosu Diet'teki oturumda Tayvan Boğazı'na yönelik müdahaleyi "ülkesinin varlığını tehdit eden durum" olarak değerlendireceği ve askeri güç kullanabileceğine ilişkin sözleri, bölgeyi topraklarının parçası gören Çin'in tepkisine yol açmıştı.

Takaiçi'nin sözleriyle ilk kez bir Japonya Başbakanı, Tayvan'ın işgali halinde Japonya'nın askeri şekilde dahil olacağına ilişkin açık beyanda bulunarak ülkenin bu konuda benimsediği "stratejik belirsizlik" politikasından farklı tavır sergilemişti.

Japonya Başbakanı, tepkiler üzerine Tayvan'a ilişkin sözlerinin varsayımsal olduğunu, gelecekte bu tür yorumlardan kaçınacağını belirtmiş ancak sözlerini geri almayı reddetmişti.

Pekin yönetimi, Takaiçi'nin sözleri nedeniyle Japonya'ya protesto notası vermiş ve kriz, seyahat uyarılarından uçuş iptallerine, engellenen konserlerden ithalat yasaklarına, siyasi polemiklerden askeri sürtüşmelere uzanan seyir izlemişti.