ABD-İran savaşı nedeniyle Orta Doğu’dan gelen jet yakıt kaybı, Avrupa için ciddi bir lojistik sorun haline geldi.
Avrupa genelinde geniş çaplı iptaller ve kalan güzergahlarda sert fiyat artışları olasılığı büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, Avrupa ülkelerinin refah seviyeleri açısından ciddi bir tehdit unsuru.
Bu krizin özellikle turizm planlamaları ve yaklaşan yaz sezonu üzerinde olumsuz etkiler oluşturması bekleniyor.
KÜRESEL PİYASALAR CİDDİ ARZ ŞOKU YAŞADI
Yakıt tedarikindeki küçük düşüşlerin havacılık operasyonlarına devasa yansımaları olacağını ifade eden uzmanlar, bu süreci havayolu endüstrisi için “küresel bir stres testi” olarak adlandırıyor.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı büyük ölçüde durdurması bunun yanında ABD’nin İran Limanlarını uyguladığı blokaj, küresel piyasalarda ciddi bir arz şoku yaşattı.
Hürmüz Boğazı, dünyanın petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir nokta. Bu oran, ham petrol temininde belirleyici olduğu kadar, jet yakıtı temini ve fiyatlandırması üzerinde de ciddi etki oluşturuyor.
Bu nedenle sivil havacılık sektörü ciddi bir krizle karşı karşıya kaldı. Petrol tedariki açısından Güneydoğu Asya da mevcut gelişmelerden etkilenirken, Avrupa’da bu etki kendisini doğrudan jet yakıtı sıkışıklığı olarak gösterdi.
AVRUPA HAVACILIĞINDA RAFİNERİ ALARMI: %70 DIŞA BAĞIMLILIK RİSKİ BÜYÜTÜYOR
Haber7’ye konuşan Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, AB’nin jet yakıtı konusundaki kırılgan yapısına dikkat çekti.
Karataş, mevcut durumun bir petrol krizinden ziyade bir "rafineri krizi" olduğunun altını çizdi.
STOKLAR GÜVENLİ DEĞİL: 6 HAFTALIK KRİTİK EŞİK
Avrupa'nın jet yakıtı stoklarının sadece 6 haftalık bir süreci kapsadığını belirten Karataş, bu durumun sanılanın aksine bir güvenlik değil, "kırılganlık göstergesi" olduğunu vurguladı.
%20 ARZ KAYBI UÇUŞLARI DURDURABİLİR
Karataş, arzdaki yüzde 20’lik bir kaybın uçuş trafiğinde yüzde 25’lik bir azalmaya neden olacağını vurguladı.
AB GENELİNDEKİ TÜKETİM VERİLERİ, BAĞIMLILIĞIN BOYUTUNU GÖZLER ÖNÜNE SERİYOR
Karataş, Avrupa’nın jet yakıtı karnesini şöyle sıraladı:
-
Yıllık Tüketim: 250 – 300 milyon varil.
-
Günlük Tüketim: 0,7 – 0,8 milyon varil.
-
Yerli Üretim: 80 – 100 milyon varil.
-
Dışa Bağımlılık: %70 seviyesinde
AVRUPA DEVİ 40 UÇAĞI SERVİS DIŞI BIRAKTI
Hürmüz krizi nedeniyle Avrupa’nın en büyük hava yolu şirketlerinden Lufthansa, ilk planda filosundaki 40 uçağı servis dışı bıraktı. Bu sayı, toplam kapasitenin yaklaşık yüzde 2,5’ine karşılık geliyor.
TÜRKİYE’NİN STATEJİK ÜSTÜNLÜĞÜ
Avrupa’nın kapısını çalan krizin Türkiye’deki hava yolu şirketlerine yeni fırsatlar sunduğu belirtiliyor.
Türkiye’nin önde gelen hava yolu şirketleri, coğrafi konumları sayesinde diğer ülkelere kıyasla daha avantajlı bir noktada bulunuyor.
Türkiye’nin yüksek rafineri kapasitesi, jet yakıtı arzı açısından stratejik. Ayrıca Türkiye’nin jet yakıtı ihracatçısı ülke konumunda olması da Avrupa’nın yaşadığı krizin etkilerini Türkiye açısından sınırlıyor.
Bu stratejik üstünlüğün özellikle ülkedeki havalimanları ve hava yolu şirketleri açısından böylesine kritik bir dönemde ciddi bir öneme sahip.
RUSYA GELİRLERİNİ ARTIRDI
Hürmüz Boğazı gibi kritik bir coğrafyada yaşanan gelişmelerin dolaylı olarak Rusya’nın enerji gelirlerini artırmasına ve Rusya-Ukrayna Savaşı bağlamında avantaj sağlamasına yol açıyor.
Bu süreçte avantaj sağlayan tarafın ise doğru konumlanma ve altyapı sayesinde Türkiye'deki hava yolu şirketleri olması beklenmektedir.
AVRUPA ROTAYI YENİDEN OLUŞTURDU
Orta Doğu’dan yapılan ithalatın durma noktasına gelmesiyle Avrupa, acilen alternatif jet yakıtı tedarikçilerine yöneldi.
Avrupa jet yakıt ihtiyacının yüzde 75’ini Orta Doğu’dan sağlıyordu. Savaşın başlamasından sonra, Avrupa’nın ithal jet yakıtı tedarikinde ABD ve Nijerya’nın daha etkin rol oynamaya başladığı görülüyor.
Savaşın gölgesinde faiz mesaisi: Gözler küresel devlerde!
KAYNAK : Haber7
