Viktor Orban, Macaristan seçimlerini kaybetti. Macaristan için önemli olay. 16 yıldır iktidardaydı ve ağır bir seçim yenilgisi aldı. Rakibi Peter Magyar, meclisteki 199 sandalyenin 136’sını kazandı. İsterse anayasayı bile değiştirebilir.
Macaristan’ın Avrupa’da ciddi bir ağırlığı yok. Türkiye’ye siyasi etkisi de sıfıra yakın desek abartmış olmayız. Ancak her nasılsa, Türk halkı olarak Macaristan seçimleri üzerinden bile ayrışmayı başardık!
Nüfusu 10 milyonu bulmayan, Avrupa ekonomisi içindeki payı %1,1 düzeyinde küçücük bir ülkeden söz ediyoruz. Büyük küçük her üyenin veto hakkı olması sebebi ile AB politikalarının bazılarını etkilemeyi başarmış, ama AB dışında ve kendisinin 9 katı olan bir ülkeyi etkilemesi mümkün olmayan bir ülke!
Önce fal bakmayı seven muhalefetimiz atladı bu işin üstüne: Efendim, Macaristan tamammış da sırada Türkiye varmış! Akıllarınca Orban ile Erdoğan’ı eşitliyorlar. İkisi de “otoriter” ya hani, Orban gittiyse sıra Erdoğan’a gelmiş demektir!
Gerçekten ne yiyip ne içiyorlar merak ediyorum. Otoriter sözcüğünün anlamını bildiklerinden de şüpheliyim. Yerli yersiz pek kötü bir şeymiş gibi kullanıp siyaset falı bakıyorlar. Çok tekrarlayan seçim başarısızlığının sonucu olmalı. “Bıyıklı adamlar kaybediyor o zaman Erdoğan da kaybedecek” demek kadar saçma… Ama bir teselli olarak işe yarıyor demek ki!
Bununla kalsa neyse, etki hemen tepkisini doğuruyor.
İktidar tarafına yakın kimilerinden de “bu adam Macaristan’ın Zelenski’si” sesleri duyuldu. Orban gibi “milli” bir lider, Ukrayna’dakine benzer bir dümen ile iktidardan edilmişti. Yeni Başbakan, Macaristan’ı küreselcilerin kucağına sürükleyecek hatta Rusya ile savaşa sokacaktı!
Tamamen tepki ile üretildiği anlaşılan tüm bu iddiaların da objektif bir zemini yok. Peter Magyar, birkaç nüans dışında Orban’dan pek farklı bir siyasetçi değil. Hatta ona Orban 2.0 diyenler bile var.
Magyar, siyasi köken olarak Orban ile aynı partiden geliyor. Hemen tüm ana başlıklarda Orban ile aynı tezleri savunuyor. O da Orban gibi muhafazakar, aileyi merkeze alan bir toplum politikasından yana. Orban gibi göçmen karşıtı ve AB Göçmen Anlaşmasını imzalamayacağını söylüyor. Ekonomi yaklaşımı da Orban ile aynı: liberalizmi, devletin küçülmesini savunuyor. Jeopolitik anlamda Putin’e mesafeli ama Rusya’ya karşı değil, Rusya ile olan enerji anlaşmalarının devam edeceğini söylüyor.
Temel tartışma konusu AB’nin Ukrayna’ya yardımlarının Macaristan tarafından engellenmesi. Orban, yardım paketlerini veto etmiş, AB ise buna Macaristan’a giden Birlik fonlarını dondurarak yanıt vermişti.
Aslında Magyar da Ukrayna’yı desteklemiyor, Avrupa Birliği kurumlarında Ukrayna’ya yardıma hayır oyu veriyor. Ama, Orban’dan farklı olarak AB’nin Ukrayna’ya yardımlarını veto etmeyeceğini söylüyor. Yani hayır oyu verecek ama veto etmeyecek. Bu sayede Macaristan’ın dondurulmuş AB fonlarını da çözeceğini vaad ediyor. Aslında hepsi bu kadar.
Macar halkı, hem Rusya’dan enerji akışı kesilmesin hem de AB fonları gelmeye devam etsin istiyor. Peter Magyar, halka işte bunun için bir ara formül sunuyor.
Orban, Brüksel ile kavgasını uzun süre iç siyaset için bir manivela olarak kullandı. Halkın bu işten sıkılmaya başladığını göremedi. Üstüne bir de yolsuzluk iddiaları eklenince Peter Magyar’ın “temiz ve mutedil siyaset” kampanyası meyvesini verdi.
Dolayısı ile ne Orban’ı bizdeki iktidara ne de Magyar’ı bizdeki muhalefete benzetmek doğrudur. Hele sistemin çeperinde yer alan küçük bir ülkeden “değişim rüzgarı” çıkacağını sanmak yanlışın dik alası olur.
