Orta Doğu'da İsrail ile İran arasındaki gerilim tırmanırken, Yemen'deki İran destekli Husiler (Ensarullah Hareketi) de yeniden sahaya indi. Husiler, İran'a yönelik saldırıların ardından İsrail'e balistik füze fırlattı ve İsrail ordusu ülkenin çeşitli bölgelerinde sirenlerin devreye girdiğini ve füzenin hava savunma sistemlerince engellendiğini açıkladı.
Öte yandan Husiler, Kızıldeniz'de İsrail gemilerine yönelik "tam yasak" kararı aldıklarını duyurdu. Müzakere ve ateşkes yollarının tıkanmasına yönelik soru işaretlerini beraberinde getiren gelişmeleri değerlendiren İran Araştırmaları Merkezi Uzmanı Oral Toğa, Haber7'ye çok özel açıklamalarda bulundu.
"YAŞANANLAR BİR KAPASİTE GÖSTERGESİYDİ"
Husilerin açıklamaları ve eylemlerinin henüz tam kapsamlı bir savaşa dahil olma durumu taşımadığına işaret eden Toğa, "Bugün aslında yaşananlar bir kapasite göstergesiydi ve İran'ın müzakere masasında biraz da elini açarak Amerika'yı, anlaşmaya zorlamaya yönelik oynadığı bir koz olarak görebiliriz." mesajı verdi.
"İRAN MÜZAKERE MASASINDA ELİNİ GÜÇLENDİRMEK İSTİYOR"
İran'ın olası bir gerilimde savaşı asimetrik olarak bölgeye yayacağını daha önce deklare ettiğini hatırlatan Toğa, Lübnan ve Kuveyt'teki saldırıların da bu stratejinin bir parçası olabileceğini sözlerine ekledi. Husilerin bu noktada bir 'uyarı' niteliği taşıdığına dikkat çeken Toğa, şöyle konuştu:
"Hürmüz Boğazı'nın statüsü değişti. İran bu noktada Babülmendep Boğazı'nın statüsü değişirse ya da en azından istikrarsızlaşırsa iki sene önceki gibi maliyeti çok daha yükseltiriz ve bu maliyetin altında kalırsınız mesajını vermek istiyor. Tüm bu yaşananların akıbetine göre çok daha farklı senaryolar görebiliriz."
Toğa, süregelen hamlelerin İran'ın müzakere masasında elini güçlendirmeye yönelik bir hareket olarak okunması gerektiğini vurguladı.
KIZILDENİZ'DE OLASI KAPANMA SENARYOSU NELERE YOL AÇAR?
Kızıldeniz'de yaşanan hareketliliği ve olası bir kapanma senaryosunun küresel ticarete etkisini değerlendiren Toğa, Husilerin 1.5-2 sene önce Babülmendep Boğazı'nı istikrarsız hale getirdiğini ve bu süreçte ticaretin ciddi anlamda zarar gördüğünü hatırlattı. Birçok ülkenin Ümit Burnu'ndan dönmek zorunda kalmasının tedarik zincirine ağır darbeler vurduğunu belirten Toğa, "Avrupa ile Hint Okyanusu arasındaki bağlantıyı sağlayabilecek tek alan orası. Hürmüz Boğazı'nın önemi ayrı, bu bölgenin önemi ayrı stratejik olarak." ifadelerini kullandı.
Dünyadaki en önemli iki su yolundan bahsedildiğine dikkat çeken Toğa, "İki tarafın birden aynı anda kapandığı bir senaryo gerçekten küresel ekonomiler anlamında büyük sıkıntı olacaktır. Bu ikisinin kapatılması aynı anda ciddi bir maliyet sorunu yaratacaktır." ifadelerini kullandı.
"ÇATIŞMA KÖRFEZ'DEKİ DİĞER ÜLKELERE SIÇRAYABİLİR"
Önümüzdeki döneme ilişkin senaryoları da değerlendiren Toğa, ABD Başkanı Trump'ın İran'ın sivil ve elektrik altyapılarına yönelik geçmişteki tehditlerine işaret ederek bu tehditlerin gerçeğe dönüşmesi veya İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarını kalıcı hale getirmesi durumunda çatışmanın seyrinin değişeceğini söyledi. İran'ın vereceği cevabın boyutlarının öngörülebileceğini belirten Toğa, şöyle konuştu:
"Bir ateşkes zemini sağlanır ya da saldırıların boyutu ilerlemez yani bir şekilde bu süreç daha fazla yayılmadan sona ererse konu burada kapatılabilir. Ancak bir diğer senaryoda yaşananlar sadece Yemen'le sınırlı kalmaz. Irak sahası, Körfez'deki diğer ülkeler, Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere, Bahreyn, Kuveyt, Irak keza buralar ciddi anlamda istikrarsızlığa sevk edilebilir. Çatışma bu bölgelere sıçrayabilir."
