Hürmüz Boğazı'nda ABD ve İran arasındaki gerilim, karşılıklı liman ve geçiş ablukalarıyla dünya ekonomisini sarsan bir "çift abluka" krizine dönüştü. 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail operasyonlarının ardından tırmanan süreç, küresel yakıt ve gübre tedarik zincirinde tarihi bir kırılmaya yol açıyor.

4 Mart'ta Hürmüz Boğazı üzerinde "tam kontrol" sağladığını açıklayan İran Devrim Muhafızları Ordusu, stratejik su yolunu "düşman unsurlara" kapattığını duyurdu.

Geçiş yapmak isteyen gemilerden Çin yuanı cinsinden yüksek tutarlı "geçiş ücretleri" talep eden Tahran yönetimi, boğazı adeta bir kontrol noktasına çevirdi.

8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkese rağmen Lübnan'daki çatışmaları gerekçe gösteren İran, boğazdaki kısıtlamaları kaldırmayı reddetti.

ABD'DEN "KARŞI ABLUKA" HAMLESİ

Pakistan'daki barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması üzerine ABD, 13 Nisan'da İran limanlarına yönelik kendi ablukasını başlattı.

Operasyonun Kapsamı: ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran kıyı şeridinin tamamını kapsayan bir abluka uyguluyor.

Şimdiye kadar İran bağlantılı en az 39 gemi rotasından saptırıldı, 2 petrol tankerine ise el konuldu.

Trump, İran'a yasa dışı geçiş ücreti ödeyen hiçbir geminin güvenli geçiş hakkına sahip olmayacağını açıkladı.

KÜRESEL EKONOMİ VE İNSANİ KRİZ RİSKİ

Hürmüz Boğazı'ndaki bu tıkanıklık, dünya genelinde yakıt ve gübre fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.

Birleşmiş Milletler, bu durumun küresel bir gıda acil durumunu tetikleyebileceği ve milyonlarca insanı açlık sınırına itebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre, yaklaşık 2.000 gemi ve 20.000 denizci Basra Körfezi'nde mahsur kalmış durumda.

Bölgedeki tanker trafiği kriz öncesine göre yüzde 70 oranında azalırken, 150'den fazla gemi risk nedeniyle boğaz dışında demirlemiş halde bekliyor