Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, enerji piyasalarındaki son gelişmeleri ve arz güvenliğine yönelik riskleri değerlendirdi.
Savaşın başlamasıyla birlikte piyasalarda istikrarı sağlamak adına hızlı aksiyon aldıklarını kaydeden Birol, "Savaş başladıktan 15 gün sonra 400 milyon varillik petrol arzı açıkladım, bu bütün dünya için bir sigorta niteliğindedir. Daha zor durumlarla karşılaşırsak bu rezervlerin kullanımına devam edebiliriz." dedi.
Sürecin başında piyasaları spekülatif bir yöne sevk etmemek adına üç hafta boyunca açıklama yapmaktan kaçındığını ifade eden Birol, işin vehametinin yeterince anlaşılamaması üzerine kamuoyunu bilgilendirme kararı aldığını vurguladı.
"NORMALLEŞME EN AZ 2 YIL SÜRECEK"
Hürmüz Boğazı'ndaki jeopolitik risklerin kalıcı etkilerine dikkati çeken Birol, bölgedeki fiziksel engeller kalksa dahi sistemin eski işleyişine dönmesinin zaman alacağını belirtti. Birol, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Yarın Hürmüz Boğazı açılsa bile artık savaş öncesi döneme geri dönebilmek için ciddi bir zamana, rehabilitasyon sürecine ve ciddi sermayeye ihtiyaç var. Tespitlerimize göre bu süreç en az 2 yıl sürecektir. Enerji ithalatçısı ülkeler için oldukça zor bir dönem olacak. Piyasaları bir anda düzeltebilecek sihirli bir değnek yok."
AVRUPA İÇİN "JET YAKITI" UYARISI
Krizin özellikle Avrupa’nın enerji tedarik zincirinde ciddi gedikler açtığını ifade eden Birol, jet yakıtı tarafında risklerin arttığını söyledi. Avrupa'nın daha önce jet yakıtı ihtiyacının yüzde 75'ini Orta Doğu'dan karşıladığını hatırlatan Birol, tedarik rotasının Nijerya ve ABD'ye kaydığını bildirdi.
Tedarik sorunlarının bilet fiyatlarına yansımaya başladığına işaret eden Birol, "Daha fazla ihracatı teşvik etmek amacıyla Nijerya Petrol Bakanı ile görüşme gerçekleştireceğim. Eğer arz yeterince artırılmazsa 6-7 hafta içerisinde Avrupa başta olmak üzere bazı bölgelerde ciddi yakıt sıkıntıları baş gösterebilir." diye konuştu.
"TÜRKİYE, AVRUPA VE ASYA'YA GÖRE DAHA AZ ETKİLENECEK"
Küresel petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye'nin enflasyon ve genel ekonomik verileri üzerinde baskı oluşturacağını belirten Birol, buna karşın Türkiye’nin direncinin diğer bölgelere göre daha yüksek olduğunu savundu.
Birol, "Türkiye, Asya ve Avrupa ülkeleri kadar sert etkilenmeyecektir." diyerek, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile yaptığı görüşmede de gündeme gelen Basra-Ceyhan boru hattı gibi alternatif güzergahların Türkiye’nin enerji arz güvenliği için kritik önemde olduğunu vurguladı.
"HÜRMÜZ GÜVENİLİRLİĞİNİ YİTİRDİ, HARİTA DEĞİŞİYOR"
Küresel enerji sisteminde stratejik bir dönüşümün başladığını belirten Birol, şunları kaydetti:
"Hürmüz Boğazı artık eski güvenilirliğini yitirmiştir. Bu kriz, dünya enerji haritasının yeniden çizilmesine neden olabilir. Dünya ekonomisinin tek bir boğaza göbekten bağlı olduğu dönem artık tarihe karışacak. Yarın her şey yoluna girse bile piyasalardaki yüksek fiyat ve oynaklık uzun süre etkisini sürdürecektir."
