Cumhurbaşkanı, geçtiğimiz hafta yurt dışındaki varlıkların ekonomiye kazandırılmasına yönelik yeni bir düzenleme hazırlığında olduklarını açıkladı. Bugünlerde meclis sürecinin başlaması bekleniyor. Detaylar önümüzdeki günlerde daha da netleşecek.

Her varlık barışında olduğu gibi, vergi adaleti tartışmalarının yeniden alevlendiğini görüyoruz.

Bu tartışmaların dayandığı eleştirilerde haklılık payı yok mu? Elbette var.

Ancak burada önemli bir ayrımı doğru yapmak gerekiyor.
Çünkü varlık barışı, çoğu zaman vergi affı ve matrah artırımı düzenlemeleri ile karıştırılıyor.

Vergi affı, geçmişe dönük borçların silinmesi veya azaltılması anlamına gelirken,

Matrah artırımı belirli dönem ve vergi türleri için, herhangi bir denetim yapılmaması sonucunu doğuruyor.

Elbette varlık barışı da vergi denetimleri için bir koruma kalkanı sağlıyor; fakat bu koruma, beyan edilen varlıklarla sınırlı.

Ancak bu detaylarda boğulmadan meseleye farklı bir yerden yaklaşmak lâzım.

Açıkçası ben, çıkarılacak kanunun klasik anlamda bir “barış” ya da “af” olarak görülmesine karşıyım. Bunun baştan itibaren bir teşvik ve dönüşüm paketi şeklinde kurgulanması gerektiğini düşünüyorum.

Torba kanunda başka önemli teşvikler de olacak. O yüzden “varlık barışı” meselesini ön plana çıkararak, diğer vergi teşviklerinin gölgede kalmasına izin vermemek lâzım.

Şayet bu düzenleme, geçmiş varlık barışlarını aşacak ve yurt dışı varlıklarla sınırlı kalmayacak şekilde kurgulanırsa, Türkiye’nin kronik yapısal sorunları için önemli bir fırsatlar sunabilir.

Bunların başında da, yıllardır gündemde olmasına rağmen çözüme kavuşturulamayan bir konu geliyor.

Bunu kesin olarak bilmek mümkün değil. Ancak Mehmet Şimşek’in açıkladığına göre, yastık altındaki birikim yaklaşık 640 milyar dolar. Elbette bu rakam tahmini verilere dayanıyor. Bu büyüklük, yaklaşık 7-8 bin ton civarında altına denk geliyor.

Bakınız, dünyanın en büyük altın rezervine sahip ülkesi olan ABD’nin rezervi yaklaşık 8.100 ton seviyesinde.
Almanya’nın yaklaşık 3.300 ton, Çin’in ise 2.200 ton civarında altın rezervi bulunuyor.

Türkiye’nin altın rezervi ise yaklaşık 550–600 ton seviyesinde.

Görüldüğü üzere, Türkiye’de yastık altında duran altın miktarı, birçok gelişmiş ülkenin merkez bankası rezervlerini geride bırakabilecek büyüklüğe ulaşmış durumda.

İşte bu nedenle, yastık altındaki altın konusu, Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarından biri olarak artık daha fazla ele alınmalı!

Geçmişte yaşanan krizler, ekonomik dalgalanmalar ve belirsizlikler, bu davranışı zamanla bir refleks hâline getirmiş. İnsanlar altını sadece bir yatırım aracı olarak değil, zor zamanlara karşı bir güven unsuru olarak görmeye başlamış.

Dolayısıyla yastık altı altın konusunu yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda psikolojik ve kültürel bir olgu olarak kabul etmek gerekiyor.

Yastık altı altın sadece bir finansal tercih değildir.
Bu, Türkiye’de yerleşmiş bir tasarruf alışkanlığıdır.

Böylesine köklü bir davranışı ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, onunla uyumlu bir model geliştirmek gerekir.

Çünkü bu kadar büyük bir altın stoğunu, uzun vadede bile sisteme çekmek mümkün değil.

Ama doğru yöntemlerle, bu varlıkların en azından bir kısmını ekonomiye kazandırmak mümkün olabilir.

YENİ BİR MODEL ŞART, VARLIK BARIŞI BİR FIRSAT OLABİLİR!

Bugüne kadar defalarca varlık barışı kanunu çıktı. Yastık altındaki altınlarla ilgili anlamlı bir gelişme, bir ilerleme olabildi mi?

Yurt içindeki varlıklara yönelik kolaylıklar getirildi. Altınlar yastık altından çıktı mı?

Çünkü, bugüne kadar varlık barışı düzenlemeleri vergi denetiminden kurtulma üzerine odaklandı.

Ancak kayıt dışı altın sahipleri için asıl konu vergi değil.

Dolayısıyla “siz varlıklarınızı getirin bankaya koyun, vergi denetimi yapmayacağız” demek, böyle bir kitleyi ikna etmek için yeterli değil.

İşte tam da bu nedenle, yeni varlık barışı yaklaşımının farklı kurgulanması gerektiğine inanıyorum.

Evet, yurt dışındaki varlıklar önemli.
Elbette döviz girişine ihtiyaç var.

Ama diğer tarafta, sistemin dışında duran yaklaşık 640 milyar dolarlık bir altın birikimi var.

Bu büyüklüğün tamamını sisteme çekmek mümkün mü? Hayır.

Peki bunun belirli bir kısmını kayıtlı ekonomiye kazandırmak mümkün mü? Elbette mümkün.

Hatta bu büyüklüğün sınırlı bir bölümü bile ekonomiye kazandırılsa, son derece önemli ve olumlu bir etki meydana getirir.

Öncelikle, fiziki altınların sisteme girişini kolaylaştıran bir yapı kurulmalı. Bu yapı, yurdum insanını gereksiz prosedürlerle uğraştıramayacak pratiklikte kurgulanmalı.

Son dönemde bazı adımların atıldığını da görüyoruz. Kuyumculuk sektöründe kayıtlı işlemleri artırmaya yönelik düzenlemeler, nakit akışını sınırlayan uygulamalar, altın alım-satımının daha şeffaf bir zemine taşınmasına yönelik girişimler…

Bu tür adımlar, fiziki altının kayıt altına alınmasını kolaylaştırır;
ama tek başına insanları yastık altından çıkarmaz.

Asıl yapılması gereken, insanları getiri sağlayan bir sistem içinde gönüllü olarak kayıtlı ekonomiye geçirebilmektir.

Bu altınlar, temelde bir güven ve garanti arayışının sonucudur. O nedenle garanti getiri sağlayan modeller üzerinde çalışılmalı ve vatandaşa güven verilmelidir.

Bu altınlar ekonomiye katkı sağlayan, getirisi olan, uzun vadeli araçlara yönlendirilmelidir.

Bu noktada altın fonları güçlü bir alternatif olabilir.

Bireysel emeklilik sisteminde olduğu gibi, belirli süre sistemde kalanlara devlet katkısı sağlanması düşünülebilir.

Uzun vadeli fonlarda tutulan altınlara devlet desteği ve vergi avantajı verilebilir!

Sonuç olarak yapılması gereken belli:
Vatandaşa sadece mâli güvence değil, kazandıran bir sistem sunmak!

SON SÖZLERİM: AYNI YÖNTEMLE FARKLI SONUÇ ELDE EDİLEMEZ!

Değerli okurlarım, Türkiye’de varlık barışı yıllardır defalarca gündeme geldi. Ama açık konuşalım, çıkan düzenlemelerin çoğu birbirinin kopyasından ibaretti.

Yeni varlık barışı düzenlemesi henüz hazırlık aşamasındayken şunu söylemek isterim: Bu düzenleme geçmiş uygulamaların bir tekrarı olursa ve sadece yurtdışı varlıkları kapsarsa, etkisi sınırlı olur.

Meseleyi bir kez daha basit sorularla ortaya koyalım:

-Kayıt dışı varlıkları milli ekonomiye kazandırmak.

Peki herkesin bildiği, en büyük kayıt dışı varlık hangisi?

-Yastık altında duran yaklaşık 640 milyar dolarlık altın.

O halde çıkarılacak düzenlemenin bu alana yönelmesi, bu konuya özel bir ihtimam gösterilmesi gerekmez mi?

Madem “barış” diyoruz; asıl barış, yastık altındaki altınların kayıtlı ekonomiyle barışmasıdır, öyle değil mi?

Biz büyük bir ülkeyiz.
Büyük meselelerimiz, büyük hedeflerimiz var.

Meclisimiz yoğun; çözüm bekleyen birçok konu var.

O yüzden varlık barışı konusu tekrardan gündeme gelmişken, konjonktür müsaitken, bu fırsatı iyi değerlendirmeliyiz.

Varlık barışını, sadece yurt dışı varlıklarla sınırlı tutmamalıyız!

Aksi halde, elimizdeki bu büyük potansiyel yine yastık altında kalmaya devam edecek.