ABD Donanması'nın 100 yılı aşkın yerli üretim anlayışından koparak yabancı fırkateyn tasarımlarını değerlendirdiği süreçte, Türk tersaneleri tarafından inşa edilen İstanbul sınıfı güdümlü füze fırkateyni de seçenekler arasında gösterildi. İngiltere merkezli bağımsız askeri tarihçi ve deniz harp araştırmacısı Dr. Alexander Clarke, YouTube kanalında yayımladığı analizde Türk tasarımının bugüne kadar ABD'deki tartışmalarda dikkate alınmamasının teknik nitelikten çok siyasi nedenlere dayandığını söyledi.
ABD'nin yeni bir savaş gemisi sınıfı için çoğunluğu Asya ülkelerine ait fırkateyn tasarımlarını incelemesi, Beyaz Saray'ın ağustos ayında yayımladığı memorandumun ardından gündeme geldi. Söz konusu belge, yurt dışında yapılan savaş gemilerinin ABD Donanması'nda hizmete alınmasını yasaklayan yasanın "ulusal güvenlik çıkarı" muafiyetiyle aşılmasının ve Pentagon'un yabancı tasarımları değerlendirmesinin önünü açtı. Bu adım, ABD'nin deniz kuvvetleri için gemi inşasında bir asrı aşan yerli üretim geleneğinden kopuş anlamına geliyor. ABD Donanması üzerine yayın yapan bağımsız platform USNI News de İstanbul sınıfı güdümlü füze fırkateyninin masadaki seçenekler arasında yer aldığını aktardı.
"FIRKATEYN TANIMI FİZİKSEL BÜYÜKLÜKTEN ZİYADE GÖREVİ İFADE EDİYOR"
İstanbul sınıfının yerlileştirme açısından neden bu kadar iyi bir örnek olduğunu irdeleyen Dr. Clarke, İtalya'nın refakat gemisi filosunu kıyaslama noktası olarak ele aldı. İtalya oldukça büyük ve kabiliyetli bir refakat gemisi filosuna sahip. Bu gemiler özellikle büyük boyutlarda değil ancak ihtiyaçları karşılamak için son derece uygun tasarımlar sunuyor. İtalya'nın operasyonel ihtiyaçları Karadeniz'e, Türkiye kıyılarındaki fiyortları andıran girintili çıkıntılı bölgelere, çeşitli adalara ve Akdeniz'in farklı kesimleriyle çevresindeki deniz sahalarına kadar uzanıyor. Yürüttüğü görevler için çok sayıda gemiye gereksinim duyan İtalya, bu platformları özellikle büyük boyutlarda tasarlama yoluna gitmemiş.
İstanbul sınıfı gemiler Türk donanması açısından oldukça büyük sayılabileceği için fırkateyn kategorisinde değerlendiriliyor. Genel fırkateyn sınıflandırmasında ise bu gemiler ölçeğin daha küçük ucunda yer alıyor. Dr. Clarke, bunda herhangi bir sorun görmediğini belirterek şunları kaydetti:
"Çünkü 'fırkateyn' veya 'hafif fırkateyn' tanımlaması, geminin fiziksel büyüklüğünden ziyade üstlendiği görev ve rolü ifade ediyor. Dünya genelinde görev yapabilecek, farklı coğrafyalarda faaliyet gösterecek donanmalarda bu rol için tasarlanan oldukça büyük hafif fırkateynler bulunabiliyor. Buna karşılık, fırkateynlerini kendi yakın çevresindeki denizlerde kullanmayı planlayan donanmalar genellikle ölçeğin daha küçük ucunda kalan gemileri tercih ediyor. Günümüzde geminin büyüklüğü, üstlendiği görevden çok nerelerde ve nasıl faaliyet göstereceğini ortaya koyuyor."
"GURUR DUYULMASI VE TAKDİR EDİLMESİ GEREKEN BİR BAŞARI"
Dr. Clarke İstanbul sınıfı fırkateynlerin öncülleri olan Barbaros sınıfı fırkateynlere de değindi. Barbaros sınıfı fırkateynlerin yarısı Almanya'da, diğer yarısı Türkiye'de inşa edilmişti. İstanbul sınıfında ise üretim modeli tamamen değişti. Gemilerin tamamı Türkiye'de, üstelik tek bir tersanede değil üç ayrı tersanede inşa ediliyor.
Dr. Clarke, bu tabloyu, "İşte yerlileştirme tam olarak budur. Bu, ülkenin kendi üretim kabiliyetini geliştirmesi ve gemi inşa altyapısını güçlendirmesi anlamına geliyor." sözleriyle tanımladı.
Türklerin kendi savaş yönetim sistemlerini, radarlarını ve atış kontrol sistemlerini geliştirmek için ortaya koyduğu çalışmalar da Dr. Alex'ten övgü aldı. Bazı sistemlerde başka ülkelerden temin edilen bileşenlerin kullanıldığını ve henüz bütün bileşenlerin yerli imkanlarla üretilemediğini hatırlatan araştırmacıya göre burada asıl önemli olan gelişimin kendisi. Dr. Clarke, Türkiye'nin yakaladığı dönüşümü şöyle anlattı:
"Bir zamanlar gemilerini tamamen yurt dışından ithal eden bir ülkeden, bir sınıfın yarısını kendi topraklarında inşa eden, ardından da tamamı Türkiye'de üretilen, son derece nitelikli gemiler ortaya koyan bir ülkeye dönüşmüş durumdalar. Bu, gurur duyulması gereken ve takdir edilmesi gereken bir başarı. Ortaya gerçekten çok iyi bir tasarım çıkmış."
"TÜRKİYE'NİN DİKKATE ALINMAMASI SİYASİ NEDENLERLE İLGİLİ"
Dr. Clarke Amerikan fırkateyn programı tartışılırken İstanbul sınıfının şimdiye kadar gündeme getirilmemesi karşısında şaşkınlığını gizleyemedi. Dr. Alex, özellikle dikey atım sistemi (VLS) söz konusu olduğunda bu eksikliğin nedenini anlamakta zorlandığını ifade etti.
Dr. Clarke, Asya menşeli tasarımların gerçekten çok iyi olmasına karşın Türk seçeneğinin tartışma dışı bırakılmasına ilişkin, "Ancak Türklerin bu tartışmalarda bugüne kadar dikkate alınmamış olması, bana göre tasarımın niteliğinden çok siyasi nedenlerle ilgili. Çünkü Amerika'da gelecekteki fırkateyn projeleri, bu gemilerin nasıl inşa edileceği ve hangi tersanelerde üretileceği üzerine ortaya atılan fikirleri değerlendirdiğinizde, üç ayrı tersanede eş zamanlı olarak gemi inşa edebilen bir ülkenin tecrübesinin mutlaka incelenmesi gerektiği açıkça görülüyor." dedi.
DEVAMINI GÖR