HABER7 - ÖZEL

Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılmasıyla beraber, yaklaşan yaz seyahat sezonunda yüksek bilet fiyatları ve sefer iptallerinin kaçınılmaz hale gelmesi öngörülüyor.

Özellikle Avrupa'nın 20 günlük yakıt stokunun kaldığı belirtiliyor. Bu süre, 2020'deki 29 günden çok daha az.

ABD Başkanı Donald Trump, bir anlaşmaya varılana kadar ABD'nin İran gemilerine yönelik ablukasının süreceğini belirtti. Söz konusu savaş, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla başlamıştı.

Petrol piyasasının sevkiyat kesintilerinden kurtulmasının aylar sürmesi beklenirken, yakıt ücretlerindeki belirsizliğin giderilmesi, ham petrol fiyatlarına kıyasla daha fazla zaman alıyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre, havayolu şirketlerinin toplam giderlerinin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan jet yakıtı fiyatları savaşın başından bu yana neredeyse iki katına çıktı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Direktörü Fatih Birol, perşembe günü yaptığı açıklamada, Avrupa'nın karşı karşıya olduğu tehlikeye dikkat çekti: "Avrupa'nın elinde muhtemelen sadece 20 günlük jet yakıtı stoku kaldı."

AVRUPA'YI 'TEDARİK' ENDİŞESİ SARDI

Bu hafta yayınlanan IEA raporuna göre, normal şartlarda aylarca yetecek jet yakıtı stoku bulunduran bazı Avrupa ülkeleri, şu an 20 günden daha az bir rezerve güvenmek zorunda.

Raporda, stokların 2020'den bu yana hiç 29 günün altına düşmediği hatırlatılırken, bu sürenin 23 günün altına inmesi halinde bazı havalimanlarında fiziksel kıtlıkların baş gösterebileceği, bunun da uçuş iptalleri ve talep düşüşüyle sonuçlanacağı uyarısı yapıldı.

BAZI BÖLGELER YAKITTA "SIFIR GÜNÜNÜ" GÖREBİLİR

Clearview Energy Partners Yönetici Direktörü Jacques Rousseau'ya göre, Orta Doğu'dan gelen petrol ve jet yakıtına en çok bağımlı olan ülkeler Asya-Pasifik bölgesinde yer alırken, bu eğilimi Avrupa izliyor.

Avrupa'nın jet yakıtının büyük kısmı kendi rafinerilerinde üretilse de, savaş nedeniyle arzın yaklaşık yüzde 20 ila 25'i eksik durumda.

ABD menşeli haber ajansı Associated Press'in (AP) analizine göre, Washington, bu açığı kapatmak için nisan ayında Avrupa'ya yönelik jet yakıtı ihracatını normal seviyesinin altı katına çıkararak günde yaklaşık 150 bin varil gönderdi.

Büyük bir petrol üreticisi olan ABD'de jet yakıtı bulunabilirliğinin daha az sorun teşkil ettiğini belirten Rousseau, AP'ye yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Burada sadece maliyetler artacak, oysa dünyanın farklı bölgelerinde gerçekten hiç yakıtın kalmadığı bir noktaya gelinebilir. Bazı bölgeler yakıtta 'sıfır gününü' görebilir."

FİNANSAL OLARAK SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL

Krizin etkileri havayolu şirketlerinin operasyonlarına yansımaya başladı. Air Canada, artan jet yakıtı maliyetleri nedeniyle haziran ve ekim ayları arasında New York John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'na yapacağı seferleri iptal ettiğini duyurdu.

Hollanda merkezli KLM ve İngiliz bütçeli havayolu easyJet, "şu an için bir yakıt sıkıntısı yaşamadıklarını" belirtse de, KLM artan maliyetler nedeniyle gelecek ay Avrupa rotalarının yaklaşık yüzde 1'ine denk gelen 160 seferi iptal edeceğini açıkladı. Şirket, bu karara gerekçe olarak artan yakıt maliyetlerini gösterdi ve bazı seferlerin artık işletilmesinin finansal olarak sürdürülebilir olmadığını bildirdi.

EasyJet, 2026 mali yılının ilk yarısı için 540 milyon ila 560 milyon sterlin arasında vergi öncesi zarar beklediğini duyurdu.

Lufthansa ise işçi anlaşmazlıkları ve yüksek yakıt fiyatlarının, besleyici havayolu CityLine'ı planlanandan daha erken kapatmaya ve yakıt verimliliği düşük 27 eski uçağını hizmetten çekmeye zorladığını açıkladı.

Maliyet artışları bilet fiyatlarına ve ek ücretlere de yansıyor. ABD'li firmalardan Delta, United, American Airlines, Southwest Airlines ve JetBlue son haftalarda bagaj ücretlerini artırdı.

Hong Kong merkezli Cathay Pacific tüm rotalarda yakıt ek ücretlerini yaklaşık yüzde 34 oranında yükseltirken, Air India bu ayın başlarında bazı uçuşlara 280 dolara varan ek ücretler getirdi. Emirates, Lufthansa ve KLM de fiyat dalgalanmalarına ayak uydurabilmek için ücret tarifelerinde ayarlamalara gitti.