Nuri Demirağ'ın öncülüğünde 1936 yılında üretilen Türkiye'nin ilk yerli eğitim uçaklarından Nu.D-36, aradan geçen 90 yılın ardından yeniden gökyüzüyle buluştu. Dönemin kısıtlı teknik verileri ve fotoğraflarından yararlanılarak sıfırdan inşa edilen uçağın uçabilir replikası, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde gerçekleştirilen test uçuşunu başarıyla tamamladı.
Kaybolan yıllar
8 AYLIK ÇALIŞMAYLA SIFIRDAN İMAL EDİLDİ
Sivrihisar Havacılık Kulübü Derneğinin girişimiyle hayata geçirilen proje kapsamında, akrobasi pilotu Ali İsmet Öztürk liderliğindeki 11 kişilik Mach Teknik ekibi, yaklaşık 8 aylık çalışma sonucunda Nu.D-36'nın uçabilir replikasını sıfırdan imal etti.
Uçağın yapımında döneme ait fotoğraflar ile ulaşılabilen sınırlı sayıdaki teknik veriden yararlanıldı. Orijinal uçakta kullanılan 1930'lu yıllara ait motor yerine ise uçuş güvenliği ve günümüz şartları dikkate alınarak 1940'lı yıllara ait R670 motoru tercih edildi.
90 YILLIK HASRET ESKİŞEHİR'DE BİTTİ
Nu.D-36'nın uçabilir replikası, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde ilk test uçuşunu gerçekleştirdi. Uçağı, Türkiye'nin dünyaca tanınan akrobasi pilotlarından Ali İsmet Öztürk kullandı.
SON DERECE KIVRAK VE HUZURLU
Test uçuşunun ardından uçağın performansından duyduğu memnuniyeti dile getiren Öztürk, Nu.D-36'nın kendisini şaşırttığını belirterek uçağın son derece kıvrak ve beklediğinden çok daha huzurlu uçtuğunu ifade etti.
Testlerin başarıyla tamamlanmasının ardından Nu.D-36 replikasının, M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi envanterine alınması planlanıyor.
TÜRK HAVACILIĞININ TEMELLERİNİ ATAN İSİM
Nuri Demirağ, yalnızca demiryolu yatırımlarıyla değil, Türk havacılığının temellerinin atılmasında üstlendiği öncü rolle de tarihe geçti.
Türkiye'nin ilk 10 bin kilometrelik demiryolu ağının bin 250 kilometrelik bölümünün inşasını gerçekleştiren Demirağ, havacılık alanında da büyük bir atılım başlattı. Kurduğu Gök Okulu'nda 290 pilot yetiştiren Demirağ, 1936 yılında Nu.D-36 tek motorlu eğitim uçağını, 1938 yılında ise Nu.D-38 adlı çift motorlu, 6 kişilik yolcu uçağını üretti.
Demirağ ayrıca Türk Hava Kurumunun sipariş ettiği 65 planörü de kısa sürede tamamladı.
TRAJİK KAZA VE İPTAL EDİLEN SİPARİŞLER
Nu.D-36, test uçuşlarını başarıyla tamamlamasına rağmen trajik bir kazanın ardından büyük bir engelle karşılaştı.
İstanbul'dan Eskişehir'e uçan Nu.D-36'nın burada gerçekleştirilen test uçuşlarından birinde pilot Selahattin Reşit Alan, iniş sırasında havaalanına hayvanların girmesini önlemek amacıyla açılan hendeği fark edemedi. Uçak hendeğe düşerken Alan şehit oldu.
Kazanın ardından Türk Hava Kurumu, Demirağ'ın uçaklarına ilişkin siparişleri iptal etti.
İHRACAT YASAĞI VE İNÖNÜ'YE YAZILAN MEKTUPLAR
Bununla da yetinilmedi. İspanya, Irak ve Mısır gibi ülkelerin Nu.D-36 ve Nu.D-38 uçaklarına talip olmasına rağmen, çıkarılan özel bir düzenlemeyle uçakların yurt dışına satışının önüne geçildi.
Nuri Demirağ, yaşananların ardından dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ye çözüm bulunması amacıyla yaklaşık 4 yıl boyunca mektuplar gönderdi. Ancak bu girişimlerinden sonuç alamadı.
Demirağ'ın bürokratlara rüşvet vermeyi reddetmesinin ardından ise tapulu malı olan Yeşilköy Havaalanı'na el konulduğu aktarıldı.
Aradan geçen yaklaşık 90 yılın ardından Nu.D-36'nın yeniden gökyüzüne çıkması, Türkiye'nin erken dönem yerli havacılık girişiminin yeniden hatırlanmasını sağladı.
