Adalet Bakanımız sayın Akın GÜRLEK, ticari uyuşmazlıkların kısa süre içinde çözümü için tahkim ile ilgili yeni düzenlemeler yapılacağını açıklamıştı. Sayın Bakanımız, “şu an 12,5 milyon dosya var bu dosya sayısı çok fazla. 12,5 milyon dosya dünyada hiçbir yerde yok. Öncelikli olarak her dosyanın, her uyuşmazlığın yargının önüne gitmemesi için gerekli adımlar atmamız gerekiyor. Hukuki güvenlik konusunda elimizden geldiğince yardımcı olacağız. Yatırımcı geldiği zaman aklında 'Ben ileride şu davayla karşılaşabilir miyim? Şu davayı açsam şu ticaret mahkemesinde daha uzun sürer mi?' soruları olmamalı. Bu konularda özellikle sahadan da bilgi alıyoruz. Tahkimle ilgili de düzenlemelerimiz var." şeklinde açıklamalarda bulunmuştu.
Sayın Bakanımızın tahkim ile ilgili bu açıklamaları İnsan Hakları Eylem Planı ve Dördüncü Yargı Reformu Strateji Belgesinde yer alan tahkim hükümleri ile uyuşuyor. Zira 4. Yargı Reformu Strateji Belgesinin amaçlarından biri de, yargının iş yükünün azaltılması ve vatandaşların haklarına daha kısa sürede kavuşmasıdır. Strateji Belgesinde bu kapsamda arabuluculuk ve kurumsal tahkimin etkinliğinin artırılacağı ve yaygınlaştırılacağı aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.
“Hedef 4.4 Arabuluculuk ve tahkim kurumunun etkinliği artırılacaktır.
e. Farklı alanlarda kurumsal tahkim uygulaması yaygınlaştırılacaktır. “
Sayın Bakanın da belirttiği gibi, adalet hizmetinin geç işlemesi, hak sahiplerinin haklarına geç kavuşmasına sebep olduğu gibi yabancı yatırımın Türkiye’ye gelmesine de önemli bir engel oluşturmaktadır. Adaletin en kötüsü geç tecelli edenidir. Sonunda karar doğru olsa da geciken adalet zulümdür. Bu veciz sözler Türkiye’de sıkça dile getirilmektedir.
Ticari uyuşmazlıkların, özellikle yüksek miktarlı ticari uyuşmazlıkların Tahkim yoluyla daha kısa sürede ve alanın en iyi uzmanları aracılığıyla çözülmesi bu nedenle çok önemlidir.
Halen sigorta uyuşmazlıkları alanında Sigortacılık Kanunu ile kurulmuş olan Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarında yargı yükünü büyük ölçüde azalttığı gibi hak sahiplerinin sigorta şirketlerinden olan alacağına daha az maliyetle ve daha kısa sürede kavuşmasını da sağlamaktadır. Sigorta Tahkim Komisyonu yılda yaklaşık 700 bin uyuşmazlığı mahkemelere gidilmeksizin çözmektedir. Sigorta uyuşmazlıkları ortalama 4 ayda çözülmektedir.
Ancak ne yazık ki, Sigorta Tahkim Komisyonuna gelen uyuşmazlıkların %95’i trafik sigortasından kaynaklanan küçük miktarlı uyuşmazlıklardan oluşuyor. Daha nitelikli ve yüksek miktarlı uyuşmazlıkların da Sigorta Tahkim Komisyonunun önüne gelmesi için yasal ve ikincil mevzuat düzenlemeleri yapılmalıdır. Bu kapsamda Kamu İhale Kurumu'nun (KİK) İhale Uygulama Yönetmeliğine eklenecek bir hüküm ile kamu ihale sözleşmeleri kapsamında yapılan işler için yükleniciler ile sigorta şirketleri arasında akdedilen sigorta sözleşmelerine tahkim şartının konulması zorunluluğu getirilmelidir.
İhale sözleşmelerinde yer alacak hüküm de aşağıdaki şekilde düzenlenebilir:
"Kamu ihale sözleşmeleri kapsamında yapılan işler için yükleniciler ile sigorta şirketleri arasında akdedilen sigorta sözleşmelerinden doğabilecek her türlü sigorta uyuşmazlık nihai olarak Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde çözümlenecektir”
Sigorta uyuşmazlıklarının mahkemeler yerine Sigorta Tahkim Komisyonu’nda çözülmesi, hem kamu için hem de kamuya iş yapan şirketler için önemli avantajlar sağlayacaktır. Uyuşmazlıklar sigorta hukuku ve sigortacılıkta uzman hakemler tarafından düşük maliyetle, hızlı ve adil bir şekilde çözülecektir.
Ticari uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülmesi teşvik edilirse “Geç Gelen Adalet Adalet Değildir” veciz sözü en azından ticari uyuşmazlıklar için tarihe karışacaktır.
Sigorta Hakemleri Derneği olarak Adalet Bakanımız Sayın Akın Gürlek’e tahkim ile ilgili olumlu görüşlerinden dolayı teşekkür ediyoruz. Yapılacak her türlü yasal ve ikincil mevzuat düzenlemesi çalışmalarına katkı sağlamaya hazır olduğumuzu belirtmek istiyoruz.
Prof. Dr. Rauf Karasu
Sigorta Hakemleri Dernek Başkanı
H.Ü. Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Başkanı
