HABER7 - ÖZEL
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihinde tasfiyesine karar verdiği yatırım fonlarına ilişkin düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
TBMM Genel Kurulu'nda 22 Ekim'de kabul edilen 7596 sayılı "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun" ile tasfiyesi henüz tamamlanmamış fonlarda yatırımcıların alacaklarının ödenmesine, fonlardan çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına ve sorumlulardan tahsilat yapılmasına ilişkin yeni kurallar getirildi.
Düzenleme genel ve sürekli bir fon tasfiye sistemi oluşturmayacak. Kanun yalnızca SPK'nın 17 Eylül tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve kanunun yayımlandığı tarihte tasfiyesi henüz tamamlanmamış fonları kapsayacak.
55 BİN 755 HESABA 49,7 MİLYAR LİRALIK ÖDEME
Haber7'nin edindiği bilgilere göre, 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketine ait toplam 131 yatırım fonu için tasfiye süreci başlatıldı.
Tasfiye işlemlerinde gelinen aşamada ise önemli sayıda yatırımcıya ödeme gerçekleştirildi. 22 Ekim itibarıyla tamamlanan işlemlerin ardından tasfiye kapsamındaki fon sayısının 47'ye gerilediği, 55 bin 755 hesaba toplam 49,7 milyar liralık ayni ve nakdi ödeme yapıldığı öğrenildi.
Tasfiye işlemlerinin yürütülmesi için Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası 18 Eylül'de yetkilendirilmişti. Tasfiye süresinin daha sonra üç aydan altı aya çıkarılmasıyla fon varlıklarının piyasa koşulları gözetilmeden hızlı şekilde satılmasının ve yatırımcıların ilave değer kaybına uğramasının önüne geçilmesi hedeflendi.
Bununla birlikte altı aylık süre, tasfiye işlemlerinin mutlaka bu süre içerisinde tamamlanacağı anlamına gelmiyor.
ERDOĞAN'IN TALİMATIYLA KURUMLAR HAREKETE GEÇTİ
Haber7'nin edindiği bilgilere göre, fon piyasasında yaşanan sorunların ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla ilgili kurumlar harekete geçti. Piyasa bozucu işlemlerin incelenmesi, yatırımcı haklarının korunması ve sorumluların tespit edilmesine yönelik idari ve adli süreçler başlatıldı.
Süreçte yatırımcıların haklarının korunması, piyasa istikrarının sağlanması ve yaşanan sorunun finansal sistemin geneline yayılmasının önlenmesi öncelikli başlıklar arasında yer aldı. 17 Eylül'de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında Finansal İstikrar Komitesi toplandı. Aynı süreçte SPK 7 portföy yönetim şirketine ait fonlarda alım-satımı durdurarak tasfiye sürecini başlattı. Kapsam daha sonra 131 fon olarak netleşti.
Yine Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatıyla 29 Eylül'de Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu. Böylece süreçte görev alan kurumların çalışmaları ortak bir koordinasyon mekanizması altında toplandı.
YATIRIMCILARA 1 MİLYON LİRAYA KADAR ARA ÖDEME
Yeni kanunun yatırımcılar açısından en önemli düzenlemelerinden biri, tasfiye tamamlanmadan ara ödeme yapılabilmesine imkan tanınması oldu.
Buna göre SPK tarafından belirlenecek fonlarda yatırımcılara tasfiye malvarlığından 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek.
Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcıya, net yatırım tutarını aşmayacak şekilde ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise ara ödeme üst sınırı 1 milyon lira olacak.
Ara ödeme, yatırımcının nihai tasfiye alacağından mahsup edilecek. Yatırımcı ise nihai tasfiye aşamasına kadar katılma paylarını korumaya devam edecek.
ÖDEMELER NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Kanunun yürürlüğe girmesi, bütün yatırımcılara 1 milyon liralık ara ödemenin hemen yapılacağı anlamına gelmiyor.
Edinilen bilgilere göre, ara ödeme yapılacak fonlar SPK tarafından belirlenecek. Dolayısıyla ara ödeme sistemi tasfiye kapsamındaki bütün fonlarda otomatik olarak uygulanmayacak.
Ödemelerin başlamasında ilgili fonun tasfiye malvarlığında bulunan nakit miktarı da belirleyici olacak. Dağıtılabilir nakdin bütün yatırımcıların alacaklarını karşılamaması halinde SPK, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının ödemeden yararlanması amacıyla net yatırım tutarı en düşük olan yatırımcılardan başlayarak ödeme yapılmasına karar verebilecek.
Kurul ayrıca bütün yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirleyebilecek.
Bu nedenle ara ödemelerin kesin başlangıç tarihi, SPK'nın fon bazında alacağı kararlar ve ilgili fonların tasfiye sürecinde oluşan nakit imkanlarına göre netleşecek.
FON VARLIKLARI ACELEYLE SATILMAYACAK
Yeni sistemde tasfiye sürecinin yalnızca fonlarda bulunan varlıkların hızla satılması şeklinde yürütülmemesi öngörülüyor.
Edinilen bilgilere göre fon varlıkları, SPK'nın gözetim ve denetiminde yatırımcıların ortak menfaatleri ve piyasa koşulları dikkate alınarak nakde çevrilecek.
Varlıklardan mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi amacıyla borsa satışının yanı sıra toptan satış, özel işlem yöntemleri ve SPK'nın onayıyla borsa dışında satış yöntemleri de kullanılabilecek.
Satışlardan elde edilen para, zorunlu tasfiye giderleri düşüldükten sonra fonun tasfiye malvarlığına aktarılacak.
BLOKE EDİLEN FON İŞLEMLERİ DE KAPSAMDA
Düzenlemeyle 17 Eylül ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformuna (TEFAS) iletilmesine rağmen gerçekleştirilemeyen bazı işlemler de tasfiye kapsamına alındı.
İlgili fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlarda katılma payları bloke edilen yatırımcılar da kanunda belirtilen şartlar doğrultusunda tasfiye kapsamına dahil edilecek.
Fon pay sahiplerinin belirlenmesinde Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtları ile tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşların kayıtları karşılaştırılacak ve yatırımcılar fon ve hesap bazında tespit edilecek.
ALACAKLAR ENFLASYON ETKİSİ DİKKATE ALINARAK HESAPLANACAK
Fon malvarlığının nakde çevrilmesinden elde edilen paranın bütün yatırımcıların tasfiye öncesindeki fon değerleri üzerinden hesaplanan alacaklarını karşılamaması halinde "net yatırım tutarı" esas alınacak.
Net yatırım tutarı, yatırımcının fona yaptığı nakit girişlerinden fondan gerçekleştirdiği çıkışların düşülmesiyle hesaplanacak.
Geçmiş tarihli işlemlerde ise enflasyon etkisi dikkate alınacak. Yatırımcının işlemleri, Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması esas alınarak güncellenecek.
Fon çıkışlarının hesaplanmasında ise "ilk giren ilk çıkar" yöntemi kullanılacak.
FONLARDAN ÇIKARILAN DEĞERLERİN PEŞİNE DÜŞÜLECEK
Kanun yalnızca mevcut fon varlıklarının satılarak yatırımcılara dağıtılmasını değil, fonlardan hukuka aykırı biçimde çıkarıldığı tespit edilen değerlerin geri kazanılmasını da kapsıyor.
Bu kapsamda açıkça mevzuata aykırı işlemlerin yanı sıra şeklen mevzuata uygun görünmesine rağmen gerçek bir ekonomik amacı bulunmadığı belirlenen işlemler de incelenebilecek.
Karşılıksız veya muvazaalı kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemler üzerinden ilişkili taraflara, hakim ortaklara, yöneticilere veya üçüncü kişilere aktarıldığı tespit edilen değerlerin fon malvarlığına geri kazandırılması hedefleniyor.
ZARAR ÖNCE PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETİNDEN TAHSİL EDİLECEK
Fonun uğradığı zarar veya kayıp için öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi konumundaki portföy yönetim şirketine başvurulacak.
Zararın buradan tamamen veya kısmen karşılanamaması halinde SPK tarafından sorumluluğu belirlenen diğer gerçek ve tüzel kişilere gidilebilecek.
Fonlarla bağlantılı soruşturmalarda el konulan malvarlıkları için de yeni imkanlar getirildi. Hukuken doğrudan iadesi mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılabilecek.
Doğrudan devredilemeyen malvarlıklarında ise Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun (TMSF) kayyım olarak atanarak dava sonucunu beklemeden satış veya tasfiye işlemi gerçekleştirebilmesinin önü açıldı.
Mahkeme tarafından müsaderesine karar verilen ve fon malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu belirlenen değerler de Hazineye gelir kaydedilmek yerine ilgili fona aktarılacak. Fonun tasfiyesi tamamlanmışsa para geri kazanım hesabına yönlendirilecek.
HUKUKA AYKIRI İŞLEMİ TESPİT EDİLENLER ÖDEME ALAMAYACAK
Kanunda dikkat çeken bir başka hüküm ise hukuka aykırı işlemlerde sorumluluğu tespit edilen kişilere ilişkin oldu.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104, 106 veya 107'nci maddelerinde düzenlenen fiilleri işlediği veya bunlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
KAMU BÜTÇESİNE YÜK GETİRİLMEYECEK
Edinilen bilgilere göre Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın üzerinde durduğu başlıklardan biri de fon krizinden kaynaklanan maliyetin kamu bütçesine yüklenmemesi oldu.
Kanunla oluşturulan sistemde yatırımcılara yapılacak ödemeler için kamu kaynağı veya bütçe imkanı kullanılmayacak. Ödemeler fonların tasfiyeye konu malvarlıkları ile geri kazanılan, tahsil edilen veya iade edilen kaynaklardan karşılanacak.
Böylece bir yandan yatırımcıların haklarının korunması için tasfiye ve geri kazanım mekanizmaları oluşturulurken diğer yandan oluşan zararın kamu bütçesine aktarılmaması hedefleniyor.
DAHA ÖNCE YÜKSEK GETİRİ ELDE EDENLERE İADE İMKANI
Düzenlemede tasfiye öncesinde fondan çıkmış yatırımcılara ilişkin de bir hüküm bulunuyor.
Tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme alan kişiler, elde ettikleri getirinin enflasyonla güncellenmiş tutarı aşan bölümünü SPK tarafından ilan edilecek hesaplara isteğe bağlı olarak iade edebilecek.
GERİ KAZANILAN PARALAR YATIRIMCILARA DAĞITILACAK
Tasfiye tamamlandıktan sonra da fonla bağlantılı malvarlıklarının geri kazanılması halinde yatırımcıların bu kaynaklardan yararlanabilmesi mümkün olacak.
TMSF, sorumluların malvarlıklarından tahsilat ve takip işlemlerini yürütecek ve geri kazanılan tutarları her fon için ayrı hesaplarda izleyecek.
Tasfiyesi tamamlanmış fonlarda geri kazanım hesaplarında bulunan tutarlar ise Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) tarafından fon pay sahiplerine katılma payları oranında dağıtılacak.
404 KİŞİ HAKKINDA ADLİ İŞLEM
Fonlara ilişkin adli soruşturmaların da sürdüğü öğrenildi.
21 Ekim itibarıyla 404 kişi hakkında adli işlem yapıldığı, 88 şüphelinin tutuklandığı, 26 şüphelinin gözaltında bulunduğu ve 195 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulandığı bilgisine ulaşıldı.
Firari durumdaki 42 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların da devam ettiği öğrenildi.
DÜZENLEME 17 EYLÜL'DEN İTİBAREN GEÇERLİ
7596 sayılı Kanun, 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere 27 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle tasfiye sürecinin yalnızca mevcut fon varlıklarının satılmasıyla sınırlı kalmaması; fonlardan çıkarıldığı belirlenen değerlerin geri kazanılması, sorumlulardan tahsilat yapılması ve elde edilen kaynakların yatırımcılara aktarılması öngörülüyor.
Yeni dönemde yatırımcılar açısından en kritik aşama ise SPK'nin hangi fonlarda ara ödeme yapılacağını belirlemesi olacak. Ara ödemelerin takvimi ve tutarı, fon bazında tasfiye malvarlığındaki nakit imkanları ve Kurulun uygulama kararları doğrultusunda netleşecek.
'KOL KIRILIR YEN İÇİNDE KALIR' ANLAYIŞINA RET
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın süreçte verdiği mesajlarda sorumlulardan hesap sorulması başlığının öne çıktığı öğrenildi.
Erdoğan'ın, "Kol kırılır yen içinde kalır" anlayışını reddeden yaklaşımıyla, sorumluların siyasi veya ekonomik konumlarına bakılmaksızın hukuki süreçlerin yürütülmesi yönünde irade ortaya koyduğu belirtildi.
Bu kapsamda yatırımcıların haklarının korunmasının yanı sıra haksız kazanç elde ettiği tespit edilen kişilerden hesap sorulması da sürecin temel unsurlarından biri haline geldi.
KAYNAK : Haber7
