İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin ulaştığı sızdırılmış askeri dosyalar, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında yürüttüğü dijital gözetim ağının boyutlarını gözler önüne serdi. Belgeler, İsrail ordusunun Filistinlileri analiz etmek ve takip etmek amacıyla ABD merkezli teknoloji devi Amazon'un bulut altyapısı Amazon Web Services (AWS) üzerinden 3,5 milyon fotoğrafı sisteme yüklediğini kanıtladı. Söz konusu devasa veri aktarımının, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik yıkıcı hava bombardımanı ve kara harekatının başlangıç dönemine denk gelmesi dikkat çekti.
Askeri kaynaklardan elde edilen bilgilere göre, İsrail Savunma Bakanlığı 2024 yılının başlarında Amazon'a bu görüntüleri yükleme kararını resmi olarak iletti. Bu hamlenin temel amacı, şirketin “Rekognition” adı verilen yapay zeka tabanlı görüntü analiz ve yüz tanıma platformunu askeri projelerde aktif hale getirmekti. Batı Şeria ve Gazze'deki Filistin nüfusuna dair kapsamlı bir fotoğraf arşivine sahip olan ordu içindeki özel bir birim, bu verileri Tel Aviv yakınlarında bulunan Amazon veri merkezine taşıdı.
Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik kara işgalinin başlamasıyla birlikte İsrail askerleri, bombardıman nedeniyle zorla yerlerinden edilen sivillerin kontrol noktalarından geçişi sırasında düzenli olarak görüntü topladı. Askeri kaynaklar, sahada toplanan görüntü hacminin devasa boyutlara ulaşması sebebiyle Amazon'un bulut kapasitesine ihtiyaç duyulduğunu aktardı. İsrail ordusu, 7 Ekim 2023 sonrasında rehin alınan kişileri ve hedef listesinde yer alan isimleri tespit etmek için Rekognition sistemini devreye soktu. Ancak daha önce New York Times gazetesi de ordunun Gazze'deki kalabalıklar ve insansız hava aracı kayıtları üzerinde yaptığı bu yüz tanıma deneylerinde, sivil halkı sık sık yanlışlıkla “terörist” (dünya kamuoyunda sadece terör devleti İsrail’in kullandığı kelime) olarak işaretlediğini raporlamıştı.
Sızdırılan dosyalar, Filistinlilerin rızası alınmadan, ayrım gözetilmeksizin ve müdahaleci yöntemlerle toplanan kişisel verilerin AWS altyapısında nasıl işlendiğini net bir şekilde ortaya koydu. İsrail'in Gazze'deki eylemlerinin uluslararası alanda soykırım suçlamalarıyla yargılandığı bir dönemde derinleşen bu askeri-teknolojik iş birliği hakkında Amazon cephesinden dikkat çeken açıklamalar geldi.
AWS sözcüsü, bulut sistemlerinde müşterilerinin barındırdığı iş yüklerine dair herhangi bir "bilgiye" sahip olmadıklarını savundu. Sözcü ayrıca, "Müşterilerimizin gizliliğine saygı duyuyoruz ve onların izni olmadan ilişkimizi tartışmıyoruz" ifadelerini kullandı.
Buna karşın belgeler, 2024'ün ilk aylarında bir grup İsrailli askerin doğrudan AWS'nin Tel Aviv'deki gökdelen ofislerinde çalışarak Gazze'deki yüz tanıma programını bulut üzerinden nasıl daha verimli hale getireceklerini araştırdığını gösterdi. Ofis ziyaretlerine ilişkin soruları yanıtlayan AWS sözcüsü ise müşterilerinin "düzenli olarak bilgilendirme ve toplantılar için ofislerimizi ziyaret ettiğini" dile getirdi. Sözcü, "Bu ziyaretlerin rutin müşteri etkileşiminden başka bir şey olduğu yönündeki her türlü iddia yanlış ve asılsızdır" diyerek iş birliğinin askeri boyutunu reddetti.
Öte yandan bu ortaklığın temelinin, 2021 yılında imzalanan ve milyarlarca dolarlık hacme sahip “Nimbus Projesi” anlaşmasına dayandığı belirtildi. Anlaşma kapsamında Amazon ve Google'ın, hizmet şartları ihlal edilse dahi İsrail ordusunun erişimini kısıtlamasını engelleyen özel maddelerin yer aldığı, Tel Aviv'deki veri merkezlerinde orduya özel yüksek güvenlikli izole alanlar oluşturulduğu kaydedildi.
İsrail hükûmeti ve ordusunun bulut bilişim ile yapay zeka altyapısını kurmak amacıyla teknoloji devleri Google ve Amazon ile imzaladığı 1,2 milyar dolarlık bir sözleşmedir. Nisan 2021 tarihinde imzalanan bu proje, tüm kamu kurumlarının ve güvenlik birimlerinin verilerinin bu şirketlerin yerel veri merkezlerine taşınmasını kapsar.
Sızdırılan belgelerde Amazon'un en kritik İsrail askeri müşterilerinden biri olarak öne çıkan ve askeri yazılım birimi bünyesinde faaliyet gösteren departmanın, Rolling Stone adıyla bilindiği ortaya çıktı. Hassas istihbarat belgelerini ve tüm gizli arşivlerini buluta taşımayı hedefleyen birimin çalışma yöntemine dair kimliğinin gizli kalması şartıyla konuşan bir kaynak, "Rolling Stone'daki plan, fotoğrafları, videoları, tüm gizli istihbarat bilgilerini her şeyi başka bir yere taşımaktı" bilgisini paylaştı. Konuya ilişkin görüşü sorulan İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) sözcüsü ise "operasyonel ihtiyaçlarla ilgili faaliyetler veya hizmetler hakkında yorum yapma niyetinde olmadıklarını" bildirdi.
İsrail ordusu tarafından on yıllardır kesintisiz güncellenerek kullanılan Rolling Stone sistemi; Filistinlilerin temel kimlik ve aile bilgilerinden mülk varlıklarına, çalışma izinlerinden kontrol noktası geçişlerine kadar çok geniş bir veri havuzunu barındırıyor. İsrail'in nüfus kayıtlarını kontrol altında tutması sayesinde 16 yaşına giren her Filistinlinin kimlik fotoğrafı bu sisteme dahil ediliyor ve sahada askerlerin kullandığı Blue Wolf gibi akıllı telefon uygulamalarıyla anlık yüz taramalarında eşleştiriliyor. İsrail merkezli sivil toplum kuruluşu Breaking the Silence'a 2016 yılında ifade veren bir İsrail askeri, bu devasa veri tabanını "Filistin sivil nüfusunun kontrolüyle ilgili tüm bilgilerin merkezileştirildiği bilgisayarlaşmış bir sistem" sözleriyle tanımlamıştı. Gazze'deki geçici kontrol noktalarında da bu sisteme bağlı kameralar aracılığıyla yüz taraması yapıldığı ve çok sayıda Filistinlinin alıkonularak dış dünyayla bağlantısının kesildiği ifade edildi.
KAYNAK : Haber7