Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31) lisanslı depoculuğun, şeffaf tarım ticaretinin ve fiyat riski yönetiminin gıda arz güvenliğine sağladığı katkıyı ele aldı.

Konferansın açılış günü olan 9 Kasım'da "Gıda, Tarım ve Sağlık" teması kapsamında Mavi Bölge ve Yeşil Bölge'de düzenlenen panellere katılan TÜRİB yetkilileri, iklime dayanıklı ve erişilebilir tarım ile gıda sistemlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. İklim eylemine destek vermek ve tarımın geleceğine dikkati çekmek amacıyla gongun çalındığı TÜRİB, 10 Kasım'da Yeşil Bölge'deki İş Dünyası Merkezi'nde düzenlenen panelde sigortanın, emtia piyasalarının, verinin ve sürdürülebilir finansın iklime dayanıklı gıda sistemlerindeki rolünü aktardı.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) koordinasyonunda 12-13 Kasım'da gerçekleştirilen COP31 İş ve Yatırım Zirvesi'nde temsil edilen TÜRİB, 14 Kasım'da düzenlenecek "Gıda Güvenliğini Sürdüren Kadınlar" panelinde ise tarımsal pazarlara ve finansmana erişim konularını gündeme taşıyacak. Kurum, konferans süresince Yeşil Bölge'deki standında ziyaretçilerini ağırlamayı sürdürüyor.

LİSANSLI DEPO KAPASİTESİ 15,2 MİLYON TONA ULAŞTI

Kuraklık, aşırı sıcak ve düzensiz yağışların hasadı etkilediği dönemlerde, ürün kalitesinin korunması ve piyasaya düzenli arzı kritik önem taşıyor. Hasat sonrası kayıpların azaltılmasına ve ürün arzının yıl içine yayılmasına imkan tanıyan lisanslı depoculuk sisteminde, Ekim 2026 itibarıyla 290 lisanslı depo işletmesi, 381 lokasyonda toplam 15,2 milyon ton saklama kapasitesiyle hizmet veriyor. Söz konusu kapasite, Türkiye'nin son beş yıllık ortalama hububat üretiminin yaklaşık yüzde 41'ine karşılık geliyor.

Depolanan ürünü temsil eden Elektronik Ürün Senedi (ELÜS), ürün depoda kalırken TÜRİB'de alınıp satılabiliyor ve kredi teminatı olarak kullanılabiliyor. ELÜS'ü teminat göstererek kredi kullanan üreticiler, finansman ihtiyacını karşılamak için hasatta hemen satış yapmak zorunda kalmadan ürününü ne zaman satacağını planlayabiliyor. TÜRİB'de oluşan fiyatlar ve yayımlanan ürün endeksleri, üreticilerin satış ve sanayicilerin tedarik kararlarına referans oluştururken, sistem depolanan ürünlerin ve alım satım işlemlerinin kayıt altına alınmasını sağlıyor.

2027 YILINDA İKİ YENİ PİYASA FAALİYETE GEÇECEK

TÜRİB, 2019'da faaliyete geçirdiği ELÜS Piyasası'nı kendi geliştirdiği TÜRİB işlem platformu TÜRİS üzerinden işletiyor. Alım ve satım emirlerinin eşleştirilmesi, piyasa gözetimi, tarımsal ürün endekslerinin hesaplanması ve işlem verilerinin yayımlanması süreçlerini destekleyen ELÜS Piyasası'nda, 26 Temmuz 2019 ile 30 Ekim 2026 arasında işlem hacmi 576 milyar liraya, işlem miktarı ise 71 milyon tona ulaştı.

Tarımsal fiyat riskinin yönetilmesi ve alternatif tedarik kaynaklarına erişimin kolaylaştırılması amacıyla iki yeni piyasa üzerinde çalışan TÜRİB, 2027 yılında Vadeli İşlem Piyasası'nı faaliyete geçirmeyi planlıyor. Bu piyasa ile üreticilere satış fiyatlarını, sanayicilere ise hammadde alım fiyatlarını ileri bir tarih için bugünden belirleme imkanı sunulacak. İlk aşamada ekmeklik buğday ve mısır ELÜS'leri ile TÜRİB'in bu ürünlere ilişkin fiyat endekslerinin vadeli işlem sözleşmelerine dayanak oluşturması öngörülüyor.

Öte yandan TÜRİB, Türkiye'deki gümrüklü antrepolarda bulunan tarım ürünlerinin işlem göreceği Uluslararası Ürün Piyasası'nın kuruluş çalışmalarını tamamladı. 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan ve ithalatçı ile ihracatçıları aynı piyasada buluşturacak olan proje, alıcıların alternatif tedarik kaynaklarına erişimini kolaylaştırmayı ve yabancı üreticilerin ürünlerini Türkiye limanları üzerinden alıcılara daha hızlı ulaştırmasını desteklemeyi amaçlıyor. Projenin, jeopolitik gelişmelerin yol açabileceği arz kesintilerine karşı tedarik esnekliğini artırması, lojistik maliyetlerini azaltması ve Türkiye'nin bölgesel tarım ticaretinde bir lojistik merkez olarak konumunu güçlendirmesi hedefleniyor.