Her 10 Kasım’da rahmet ve minnetle andığımız Osman Yüksel Serdengeçti, mücadele tarihimizin sembol isimlerinden biridir.

Daha çok şair, yazar, mizahçı ve siyasetçi kimliğiyle bilinse de o aynı zamanda yakın tarihimizin öncü dergicilerindendir.

Çıkardığı Serdengeçti dergisiyle hor görülen, yok sayılan Anadolu insanının sesi oldu, canından aziz bildiği milleti için çetin kavgalar verdi.

Zor zamanlarda Serdengeçti dergisini yayımlamasıyla birlikte adı, kısa zamanda Anadolu’nun dört bir yanında bir efsane gibi dilden dile dolaşmaya başladı.

Henüz tamamlayamadığı bir tahsil hayatı, karşılaştığı haksızlıklar, maruz kaldığı baskılar ve önüne çıkarılan engeller onu yıldırmadı.

Derginin kapağında yer alan şu veciz ifade, onun bütün fikrî mücadelesinin adeta manifestosuydu:

“Allah, millet, vatan yolunda; Hakk’a tapar, halkı tutar.”

Tek parti iktidarının kendi düşüncesi dışındaki yayınlara kapılarını kapattığı, dinî içeriklerin ağır sansüre uğradığı bir zamanda bu sözü yayımlamak başlı başına cesaret istiyordu.

 İlk sayısı 1947 Nisan’ında çıkan dergi üç baskı yaptı. Osman Yüksel, Serdengeçti’yi aylık yayımlamayı düşünmüş ve okurlarına da böyle duyurmuştu.

Ancak dönemin baskı ve engelleri bu düzeni mümkün kılmadı. On beş yıla yayılan yayın hayatında yalnızca 33 sayı çıkarılabildi.

1952’deki Malatya hadisesinin ardından dergi dört yıl yayımlanamadı. Künyesinde idarehane adresi yerine yazan “Lâmekân” ifadesi, bu şartların âdeta özeti gibiydi.

Buna rağmen derginin toplam baskısının bir milyonu aşması Serdengeçti Neşriyat adıyla yüz binden fazla kitap ve broşür yayımlanması büyük başarıdır.

Her sayısında kendinden bir şey bulan Türk milleti dergiyi adeta bağrına bastı. Nüshalar elden ele dolaşıyor, insanlar dergiyi kendi aralarında çoğaltarak okuyordu.

“Âkif’in gür sesinden, Yunus’un nefesinden, Gökalp’in hevesinden bir şeyler var içimde” diyen Osman Yüksel, dergide Anadolu insanının gündelik hayatına, çektiği çileye ve maruz kaldığı zulme korkusuzca dokunuyordu.

Toplumun meselelerinden uzak, soyut bir edebiyat anlayışının karşısına canlı ve anlaşılır bir dille yazılmış metinler koyuyordu. Yazılarında insan vardı memleket vardı ve haksızlıklara soylu bir itiraz vardı.

Vatan ve millet sevdalısı Osman Yüksel, memleketinin geleceğini ilgilendiren meseleler karşısında bir dergi yazısının sınırlarını aşan metinler kaleme aldı. Her yazısı bir bildiri gibiydi.

Kendi hayatı gibi dergisinin de önüne hep zorluklar çıkarıldı. Sayılar yayımlanmadan sansüre uğruyor, bazı yazılar sahibine haber verilmeden çıkarılıyor, kimi matbaacılar da ücretini aldıkları hâlde baskıyı gerçekleştirmiyordu.

 Osman Yüksel bütün bunlara rağmen yolundan asla vazgeçmedi.

Dergiyi çıkarmak konusundaki kutsal inadını hapishane kapılarında da sürdürdü. İkinci sayıdan sonra tutuklanarak Konya’ya götürüldü.

Altı ay sonra cezaevinden çıkar çıkmaz dergiyi yeniden yayımlamak için harekete geçti. Ankara’ya dönüp dinlenmeyi beklemedi; matbaacıyla görüştü, yazıları hazırladı ve baskıya verdi.

Serdengeçti’nin kapağındaki “Açın kapıları, Osman geliyor!” sözü, onun yeniden ve yeniden mücadeleye dönüşünün ilanıydı.

“Hakk’ı haykırmak suçsa, sonucu ne olursa olsun biz o suçu seve seve işleriz” diyerek sisteme yiğitçe meydan okudu; inandığı değerleri savunmanın bedelini fazlasıyla ödedi.

 Şu dizelerin şuuruyla yaşayan bir insandı:

Kula kul olmak için atılmadık meydana
Biz yalnız hakikate, Hakk’a secde ederiz
Nasıl girdiyse dava sahipleri zindana
Bilsin ki kahpe devir, biz de öyle gireriz

Konya’da, Eskişehir’de, İstanbul’da ve başka şehirlerde tutuklu kaldı; her defasında özgürlüğüne kavuşunca mücadelesine kaldığı yerden devam etti.

Serdengeçti, sayfalarında herhangi bir partiyle bağı olmadığını sık sık vurguladı.

 Ancak Osman Yüksel, mücadelesinin siyasette de sürmesi gerektiğine inanarak 1954’te memleketi Antalya’dan bağımsız milletvekili adayı oldu.

Dönemin oy pusulalarında adayın adının yazılabildiği seçimde, onu tanıyan seçmenler pusulalara “Serdengeçti” yazdı.

Aldığı oylar geçersiz sayılınca milletvekili seçilemedi.

Kültür tarihimizde, bir derginin adıyla onu çıkaran kişinin adının bu denli özdeşleştiği başka bir örnek yoktur.

Bir mücadele dergisi olan Serdengeçti’nin kapılarını entelektüel isimlere ve  farklı düşünce dünyalarından kalemlere açık tuttu.

Ali Fuat Başgil, Nurettin Topçu, Peyami Safa ve Eşref Edip dergide yazan isimler arasındaydı. Victor Hugo’dan çevirilere de yer verildi.

Üniversite gençliğine sayfalarını açan dergi, daha sonra yazı hayatında tanınacak bazı isimler için bir mektep vazifesi gördü.

Kendine cimri milletine cömert olan Serdengeçti dergi satışlarından elde edilen geliri yoksul öğrencilere burs olarak dağıttı.

Adanmışlığın ne olduğunu hem dergisiyle hem de şanlı mücadelesiyle herkese gösterdi.

Onun ve kuşağının ödediği bedeller, bugünkü kazanımların kapısını araladı.

Davanın ne olduğunu unutanlara ya da davanın içini gafilce boşaltanlara, Serdengeçti’nin hayatını okumalarını ısrarla tavsiye ederiz.

 Gerçek bir dava adamı olan Osman Yüksel, geride makam ve servet değil, şerefle anılan bir isim bıraktı.

Baskılara boyun eğmeyen, hiçbir gücün karşısında eğilmeyen bu cesur yüreği rahmet ve hasretle anıyoruz.