NATO 3.0, Ankara’da başladı. Trump dahil liderler Turkuaz halıda yürüyüp, Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde bir masanın etrafında toplanıyor.
NATO’nun geleceği konuşulacak. En önemli mesele, NATO’nun Avrupa kanadında yer alan merkez ülkelerin, savunma harcamalarında artış yapıp yapmayacağız. Trump, Türkiye’ye gelmeden dolaylı yoldan yine mesaj verdi. “NATO’dan ayrılmayı düşünmüyoruz ama rolümüzü azaltabiliriz. Avrupa ülkeleri savunma harcamaları yapmalı” dedirtti, NATO daimi büyükelçisine.
Trump’tan bugün batılı liderlere yönelik hamleler beklediğimi söylemeliyim.
Ama öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump’ın yapacağı toplantıya değinmek gerek.
Erdoğan- Trump ilk adımı, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’ndan hemen sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Washington ziyaretinde attı.
O ziyaret çok başarılı geçti. İki ana başlığı vardı. Bunlardan ilki Biden döneminde dondurucuya atılmış Türkiye-ABD ilişkilerinin yumuşaması dolayısıyla CAATSA yaptırımları, F-35 programı ve F-16 uçaklarının alımı üzerineydi. Bir de Halkbank davasını eklemeliyiz. (Ki o mesele, o ziyaret sonrasındaki gelişmeler neticesinden geçtiğimiz ay tamamen kapandı.)
İkinci başlık İsrail’in Gazze’deki soykırımı ve maksimalist talepleriydi.
Gazze başlığının neticesi Şarm el Şeyh’teki zirve ve “Ateşkes anlaşması”ydı.
Birinci ana başlığın ikinci adımı Beyaz Saray’dan sonra bugün Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde atılıyor.
Gündem yine, CAATSA yaptırımları, F-35’ler ve savunma iş birliği. Ama bu bez birkaç fark var.
Öncelikle KAAN uçağımızın motoru meselesi. Trump, jet motorlarının satışı konusunda “tamam” diyor.
CAATSA ve F-35 meselesi Kongre’nin müdahil olduğu alan olduğu için biraz daha zaman alacak gibi.
Buraya bir parantez açarak, Beyaz Saray’daki o toplantı sırasındaki bir ayrıntıyı hatırlatmak istiyorum. O ziyareti takip eden gazeteciler arasındaydım.
Trump o gün, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a inşaatı devam eden balo salonunu gezdirdi. Aralarında samimi bir sohbet oldu. “Siz bu işlerden anlarsınız” dediği söylendi. Hatta, Trump balo salonunun açılışına Erdoğan’ı davat etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın inşaat ile ilgili düşüncelerini aldı.
Bugün Trump’ın Beştepe Külliyesi’ni görünce Cumhurbaşkanı Erdoğan’a mutlaka takılacağını düşünüyorum. Zira Trump, Beyaz Saray’ın ilgili bölümlerini yenilemek ve genişletmek istiyor. Beştepe Kampüsü ona bu konuda ilham verebilir. (Gerçi CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun bir zamanlarsöylediği yalandaki gibi tuvalat klozetleri altından değil ama harikulade mimari ve kaliteli malzemelerden inşa edilen Türkiye’ye Cumhuriyeti’ne yakışan bir mekan burası. Ve Trump ilk kez görecek.)
NATO zirvesinin birçok başlığı ve birçok oturumu var. Liderler dışında, Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları bir araya gelecek. Düşünce kuruluşları ittifakın geleceğini tartışacak.
Sonuçta, bize göre Avrupa merkez ülkeleri savunma harcamalarında önemli taahhütlerde bulunmak zorunda kalacak. Türkiye’nin ittifaktaki rolü artacak. Çok güçlü savunma sanayi ortaklıklarının adımı atılacak.
Amerika NATO’nun devamından yana tavır alsa da belli bir süre Avrupa’nın güvenliğinden çekilecek.
Ukrayna konusunda ise Türkiye’nin “Barış masası çabası” devam etse de Avrupa merkez ülkeleri silahlandırma ve silah yardımı konusunda ısrarlı.
Rusya’nın geriletilmesinde kurban olarak seçilen Ukrayna halkı, zorgünler geçirse de Zelenski’nin sürekli silah ve para talep ettiği batılı müttefikleri onu destekleyecek. NATO zirvesinde de bu yönde karar alınması konusunda hayli heveskar görünüyorlar.
Türkiye, uzun yıllardır kapısında bekletildiği Avrupa Birliği ülkeleriyle savunma işbirliği konusunda ortaklaşabilir. NATO zemininde yeni bir ortaklaşma olabilir.
Ama geçmişte Türkiye’yi hava savunma sistemlerini söküp götürerek açık hedef haline getirenlere güvenimiz yoktur.
Atasözünde dendiği gibi, “Kurt kışı atlatır ama yediği ayazı unutmaz!”
Bize yapılanları çok çabuk unutacak değiliz.
Zorunluluklarını, bizim üzerimizden gidermek isteyenlere karşı dik duracak bir lidere ve devlet aklına sahip olduğumuza inanıyoruz.
Ve Ankara’daki NATO zirvesinin en büyük kazananın Türkiye olmasını diliyoruz.
